Yıllardır sivil toplum alanında çalışıyorum. Farklı alanlarda, farklı ölçeklerde birçok kurumun içinde bulundum. Ortak bir şey fark ettim: Bir sivil toplum kuruluşunun yönü, ruhu ve kaderi büyük ölçüde onu yöneten kişiye bağlı. Kaynaklar sınırlı olabilir, şartlar zorlayıcı olabilir, ama liderlik iyiyse bir şekilde yol bulunuyor. Liderlik zayıfsa, ne kadar iyi niyetli olursa olsun sistem tıkanıyor.
Ben bu alanda liderliğin sadece yönetmek olmadığını çok erken öğrendim. Bir STK lideri, aynı anda hem ilham kaynağı, hem yol arkadaşı, hem de kriz anlarında sükûneti koruyan kişi olmak zorunda. Hedefe odaklanırken insanları unutmamak, işin içinde “iyi olma halini” de taşımak gerekiyor. Ne yazık ki zaman zaman, değişim yaratma iddiasındaki yapıların içinde bile gücün merkezileştiğine, kapsayıcılığın azaldığına şahit oldum. O zaman da şu cümleyi kendime tekrar ettim: Kurumların kaderini liderler belirler.
Güven küçük anlarda kurulur
Bir liderin güven vermesi gerektiğine inanıyorum. Güven, sadece büyük sözlerle değil, küçük anlarda kurulan bir şey. Toplantıda sessiz kalan bir ekip arkadaşının gözünü aramak, hata yaptığında savunmaya geçmeden sahiplenmek, başarıyı tek başına değil ekipçe kutlamak… Bunlar bir liderin kuruma kazandırdığı görünmeyen ama çok güçlü yapılar. Bu yapı olmazsa, gönüllüler uzaklaşıyor, ekip yoruluyor, motivasyon düşüyor.
Sivil toplum, yüreğiyle çalışan insanların alanı. Bu yüzden liderliğin de yürekten olması gerekiyor. Kontrolcü değil, destekleyici; buyurgan değil, dinleyen bir liderlik anlayışı… Çünkü bu alanda insanlar maaş için değil, değer yaratmak için çalışıyor. Onlara güven veren, yol gösteren, yanlarında duran bir lider varsa dağlar aşılıyor. Yoksa en parlak proje bile yere çöküyor.
İnsan, süreç ve hedef
Benim için iyi liderlik; insanı, süreci ve hedefi aynı düzlemde tutabilmekle ilgili. Bu dengeyi kurabilen sivil toplum yapıları yalnızca kendi alanlarında değil, toplumun genelinde de değişimin öncüsü oluyor.
Yıllar geçtikçe şundan daha da emin oldum: Bir kurumun geleceğini yalnızca stratejisi değil, o stratejiyi hayata geçiren liderlerin karakteri, tutumu ve değerleri belirliyor.
Bir kurumda lidere duyulan güven, o kurumun geleceği hakkında çok şey söyler.